هنگام خریدوفروش خودرو، یکی از موضوعاتی که ممکن است برای فروشندگان ابهام ایجاد کند، محل انجام مراحل تعویض پلاک است. بهویژه زمانی که خریدار قصد دارد خودرو را در شهری متفاوت از شهر محل سکونت فروشنده شمارهگذاری کند، این سؤال مطرح میشود که آیا فروشنده برای دریافت پلاک قبلی خود با محدودیت مواجه خواهد شد و باید به شهر محل تعویض پلاک مراجعه کند؟ در مقطعی اخباری مبنی بر تغییر ضوابط نگهداری و تحویل پلاکهای فکشده منتشر شد. بر اساس این گزارشها، مالکان خودرو برای دریافت مجدد پلاک خود باید به مرکز شمارهگذاری محل نگهداری آن مراجعه میکردند. با این وجود، رئیس پلیس راهور فراجا این خبر را تأیید نکرده و از نبود محدودیت جدید برای مراجعه به مراکز تعویض پلاک در شهرهای مختلف خبر داده است. نکته مهم در این زمینه، تفاوت مالکیت پلاک و خودرو است. در نظام شمارهگذاری ایران، هر پلاک به نام یک شخص ثبت میشود و با فروش خودرو، مالکیت آن به خریدار منتقل نمیشود. به همین دلیل، هنگام انجام تعویض پلاک، شماره متعلق به فروشنده از خودرو جدا شده و خریدار پلاک اختصاصی خود را دریافت میکند. پلاک فکشده نیز در مراکز مربوطه نگهداری میشود تا مالک بتواند مطابق ضوابط شمارهگذاری، در آینده دوباره از آن استفاده کند.
اگرچه پلیس راهور محدودیت مراجعه به مرکز محل فک پلاک را رد کرده است، اما تنظیم دقیق وکالتنامه تعویض پلاک همچنان یکی از مراحل مهم در معامله خودرو محسوب میشود. فروشندگان هنگام اعطای وکالت باید اطلاعات خودرو، مشخصات پلاک و مدت اعتبار وکالتنامه را با دقت بررسی کنند تا در جریان انتقال مالکیت با مشکل مواجه نشوند. از سوی دیگر، توصیه میشود خریدار و فروشنده پیش از امضای وکالتنامه، درباره زمان مراجعه به مراکز تعویض پلاک، محل انجام شمارهگذاری و نحوه پرداخت هزینههای مربوط به این فرآیند به توافق برسند. همچنین طرفین میتوانند در صورت تمایل، مرکز تعویض پلاک موردنظر را در وکالتنامه مشخص کنند تا هماهنگیهای لازم برای انجام معامله آسانتر شود. البته با توجه به اعلام جدید پلیس راهور، تعیین یک مرکز مشخص بهمنظور جلوگیری از مراجعه اجباری فروشنده به شهر محل فک پلاک ضرورتی ندارد. در نهایت، طبق تأکید رئیس پلیس راهور فراجا، فرآیند تعویض پلاک خودرو همچنان بر اساس روال قبلی انجام میشود و مالکان برای شمارهگذاری خودروی جدید ملزم به مراجعه به مرکز فک پلاک قبلی خود نیستند. بنابراین، انجام مراحل تعویض پلاک در شهری دیگر، بهتنهایی محدودیتی برای فروشنده در معاملات بعدی خودرو ایجاد نخواهد کرد.
برای مثال، اگر فردی ساکن تهران خودروی خود را به خریدار مقیم تبریز بفروشد و خریدار با استفاده از وکالتنامه، مراحل تعویض پلاک را در یکی از مراکز شمارهگذاری تبریز انجام دهد، پلاک قبلی فروشنده در همان شهر از خودرو جدا و نگهداری میشود. در چنین شرایطی ممکن است این تصور ایجاد شود که مالک برای استفاده مجدد از پلاک خود، هنگام خرید خودروی بعدی باید به تبریز سفر کند. اما طبق توضیحات سردار سیدتیمور حسینی، رئیس پلیس راهور فراجا، محل فک پلاک هیچ محدودیتی برای مراجعه بعدی مالک ایجاد نمیکند. به این معنا که افراد برای شمارهگذاری خودروی جدید مجبور نیستند به همان مرکزی مراجعه کنند که پلاک قبلی آنها در آنجا فک شده است. در نتیجه، اگر خودروی شما در شهر دیگری به خریدار تحویل داده شود و عملیات تعویض پلاک در آن شهر انجام گیرد، برای شمارهگذاری خودروی بعدی میتوانید به مراکز تعویض پلاک سراسر کشور مراجعه کنید و الزامی به حضور مجدد در شهر محل فک پلاک نخواهید داشت.
در کنار بحث محل نگهداری پلاکهای فکشده، احتمال تغییر در شیوه تخصیص پلاک به خودروها نیز مطرح شده است. بر اساس برخی گزارشهای منتشرشده، ممکن است پلیس راهور برای کاهش نیاز به تولید پلاکهای جدید، استفاده مجدد از پلاکهای متعلق به مالکان را در اولویت قرار دهد. در این روش، پلاکهایی که پس از فروش خودرو از روی آن جدا شدهاند، در صورت فراهم بودن شرایط، دوباره به مالک قبلی اختصاص داده میشوند. با این حال، اظهارات رئیس پلیس راهور فراجا درباره نبود محدودیت برای مراجعه به مراکز تعویض پلاک، بهتنهایی به معنای توقف تولید یا صدور پلاکهای جدید نیست. وی در توضیحات خود صرفاً موضوع الزام مراجعه به مرکز محل فک پلاک را رد کرده و جزئیات مشخصی درباره تغییر سیاست تولید پلاک یا نحوه تخصیص مجدد پلاکهای موجود ارائه نداده است. بنابراین، تا زمان انتشار دستورالعمل رسمی و شفاف از سوی پلیس راهور، نمیتوان توقف صدور پلاک جدید یا اجباری شدن استفاده مجدد از پلاکهای فکشده را بهعنوان یک قانون سراسری و قطعی در نظر گرفت.
یکی از ابهامات مطرحشده درباره تغییر احتمالی فرآیند تعویض پلاک، مدتزمان نگهداری پلاکهایی است که پس از فروش خودرو از مالک قبلی جدا میشوند. سرهنگ محسن باسره، رئیس مرکز شمارهگذاری پلیس راهور فراجا، پیشتر در شهریورماه ۱۴۰۴ اعلام کرده بود که طبق دستورالعملهای آن زمان، پلاکهای فکشده به مدت ۹ ماه در مراکز مربوطه نگهداری میشوند. با توجه به مطرح شدن موضوع تخصیص مجدد پلاکهای قدیمی، مشخص نیست تکلیف پلاکهایی که مهلت نگهداری آنها به پایان رسیده چه خواهد شد و آیا در این زمینه دستورالعمل جدیدی در نظر گرفته شده است یا خیر. از سوی دیگر، نحوه انتقال و تخصیص مجدد پلاکهایی که در یک استان فک شدهاند، در صورت مراجعه مالک به مراکز تعویض پلاک استان دیگر، همچنان به توضیحات و ضوابط تکمیلی پلیس راهور نیاز دارد. با وجود این ابهامات، پلیس تأکید کرده است که محل نگهداری پلاک نباید باعث اجبار مالکان به مراجعه حضوری به مرکز شمارهگذاری قبلی شود.